Additional Resource

ប្រវត្តិ​សាសនាចក្រ​ជំនាន់​ដើម

សាសនាចក្រ​នៃ​ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ​នៃ​ពួក​បរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី 6 ខែ មេសា ឆ្នាំ 1830 ក្នុង​ទីក្រុង ហ្វាយ៉ែត្ត រដ្ឋ នូវយ៉ោក ។ នៅ​ពេល​សាសនាចក្រ រីក​ចម្រើន នោះ​អ្នក​ប្រែ​ចិត្ត​ជឿ​ថ្មី បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​រដ្ឋ អូហៃអូ និង រដ្ឋ មីសសួរី ។ ខណៈ​ដែល​ពួក​បរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ទីក្រុង ខឺតឡង់ រដ្ឋ អូហៃអូ បាន​ជួប​នឹង​ការ​បៀតបៀន នោះ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ដែល​បាន​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​រដ្ឋ​មីសសួរី ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​មួយ​ទៅ​ទីក្រុង​មួយ​ដោយ​ពួក​មនុស្ស​កំណាច​ម្ដង​ហើយ​ម្ដង​ទៀត ។ ដោយ​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​រដ្ឋ មីសសួរី ក្នុង​ឆ្នាំ 1839 នោះ​សមាជិក​សាសនាចក្រ បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​រដ្ឋ អិលលីណោយ ហើយ​បាន​ស្ថាបនា​សហគមន៍​ឡើង​នៅ​វាល​ភក់​តាម​ទន្លេ មិស៊ីស៊ិបពី ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ក្នុង​រយៈពេល​ប្រាំ​ពីរ​ឆ្នាំ ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ម្ដង​ទៀត​ឲ្យ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ពួកគេ ។ ដោយ​បាន​ដឹកនាំ​ដោយ ព្រិកហាំ យ៉ង់ នោះ​ពួក​អ្នក​ត្រួស​ត្រាយ​ទាំងនេះ បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ភាគ​ខាង​លិច ទៅ​កាន់​ជ្រលង​ភ្នំ​សលត៍ លេក ចម្ងាយ 1300 ម៉ែល ( 2092 គ.ម ) ។​

  • ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ដំបូង​គេ បាន​ស្ថាបនា​ដោយ​សាសនាចក្រ​នៃ​ព្រះយេស៊ូវ​គ្រីស្ទ​នៃ ​ពួក​បរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ មាន​ទីតាំង​នៅ​ទីក្រុង​ខឺតឡង់ រដ្ឋ​អូហៃអូ ។ ទោះ​ជា​តម្លៃ​ប៉ាន់​ស្មាន​មាន​ចំនួន 40000 ដុល្លារ​អាមេរិក— ដែល​គិត​ទៅ​មាន​ចំនួន​ប្រហែល​ជា​បី​ភាគ​បួន​នៃ​ចំនួន​ទឹកប្រាក់​មួយ​លាន​ដុល្លារ​ បើ​គិត​តាម​សេដ្ឋកិច្ច​សព្វ​ថ្ងៃ​ក្ដី ក៏​សមាជិក​សាសនាចក្រ​បាន​តាំងចិត្ត​សាង​សង់​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ដែរ ។ ជា​ញឹកញាប់ បុរសៗ​នឹង​ធ្វើ​ការ​សាងសង់​ពេញ​មួយ​ថ្ងៃ ហើយ​ចំណាយ​ពេល​យប់​នៅ​យាម​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ពី​មនុស្ស​កំណាច ។​ ពេល​វា​ជិត​សង់​រួច​នៅ​ឆ្នាំ 1836 មាន​ការ​បរិច្ចាគ​គ្រឿង​កែវ និង​ចាន​ព័រសឺឡែន ដើម្បី​កំទេច​កំបែក​ទៅ​ជា​កំបោ​សិត​រូប ​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​មាន​រូបរាង​ប្រាកដ​ឡើង​យ៉ាង​ភ្លឺ​ចាំង ។
  • ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ នោះ​មាន​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា​ចំនួន​ប្រាំពីរ​នាក់ បាន​ជិះទូក​ទៅ​ទីក្រុង​ លីវើរភូល ប្រទេស​អង់គ្លេស ហើយ​បាន​បើក​បេសកកម្ម​អង់គ្លេស​ក្នុង​ឆ្នាំ 1837 ។ បន្ទាប់ពី​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​រយៈពេល​ប្រាំ​បួន​ខែ​ក្នុង​ព្រះវិហារ​នានា ពី​មួយ​កន្លែង​ទៅ​មួយ​កន្លែង នោះ​មាន​អ្នក​ផ្លាស់ប្រែ​ចិត្ត​ជឿ​ថ្មី​ជិត 2000 នាក់ ។ នៅពេល​សមាជិក​សាសនាចក្រ 800 នាក់​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​ក្នុង​ឆ្នាំ 1863 ដើម្បី​ជិះ​នាវា​ឈ្មោះ អាម៉ាហ្សូន ទៅ​ប្រទេស​អាមេរិក​ នោះ​អ្នក​និពន្ធ​អង់គ្លេស ឈ្មោះ ឆាឡេស ឌីកកិនស៍ បាន​ឡើង​ទូក​ដើម្បី​សង្កេត​មើល ។ ដោយ​កត់​សំគាល់​លើ​របៀប​រៀបរយ និង​ការ​រៀបចំ​របស់​ពួកគេ លោក​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ថា អ្នក​ផ្លាស់​ប្រែ​ចិត្ត​មរមន ប្រៀបដូច​ជា « មនុស្ស​ដ៏​ល្អ និង​ដ៏​ជម្រើស​របស់​ប្រទេស​អង់គ្លេស » ។
  • ក្នុង​ឆ្នាំ 1838 អភិបាល​រដ្ឋ មីសសួរី លីលប៊ើន ដបុលយូ ប័ហ្គស៍ បាន​ចេញ​នូវ​ « បញ្ជា​សម្លាប់​ផ្ដាច់​ពូជ » ដ៏​អាក្រក់​មួយ ។ បទបញ្ជា បាន​មក​ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប​ចំពោះ​របាយការណ៍​ពន្លើស​អំពី​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​មាន​ឡើង រវាង​ពួក​បរិសុទ្ធ និង​អ្នក​ស្រុក​នៅ​រដ្ឋ​មីសសួរី​ជា​យូរ​មក​នោះ ។ វា​ថ្លែង​ថា « ពួក​មរមន ត្រូវ​តែ​ចាត់ទុក​ដូចជា​ពួក​មារសត្រូវ ហើយ​ត្រូវ​តែ​សម្លាប់​ផ្ដាច់​ពូជ ឬ​បណ្ដេញ​ចេញពី​រដ្ឋ បើ​ចាំបាច់ ដើម្បី​សេចក្ដី​ល្អ​ជា​សាធារណៈ » ។​ ទោះ​ជា​មិន​អាច​ប្រតិបត្តិការ​ ចាប់​តាំង​ពី​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្សរ៍​ឆ្នាំ 1800 បាន​ក្ដី ក៏​បញ្ជា​នោះ​ ពុំ​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោល​ជា​ផ្លូវ​ការ​ដែរ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ 1976 —រយៈពេល 138 ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ។
  • បន្ទាប់​ពី​សមាជិក​សាសនាចក្រ ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចេញ​ពី​រដ្ឋ​អូហៃអូ និង​មីសសួរី ពួកគេ​បាន​តាំង​លំនៅ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ខូមើស រដ្ឋ អិលលីណោយ—ជា​វាល​ភក់​តាម​ទន្លេ មិស៊ីស៊ិបពី ។ ទីក្រុង ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឡើង​វិញ​ថា ណៅវូ ក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ 1839 ដែល​ជា​ឈ្មោះ​ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ​ហេព្រើរ មានន័យ​ថា អ្វី​មួយ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​រីករាយ ឬ​ស្រស់ស្អាត ឬ​ជា​កន្លែង​សុខសាន្ដ និង​ស្រស់​ស្អាត ។ នៅពេល​ពួក​បរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ទីតាំង​ថ្មី ចំនួន​ប្រជាជន​ក្នុង​ទីក្រុង បាន​កើន​ឡើង ដែល​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា មាន​អ្នក​រស់នៅ​ចំនួន 12000 នាក់ ។ ណៅវូ បាន​ក្លាយ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​អាជីវកម្ម​ដ៏​ធំ​មួយ​យ៉ាង​ឆាប់ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ទីក្រុង​ឈីហ្គាហ្គូ បើ​គិត​ពី​ទំហំ ។
  • នៅពេល​ ណៅវូ បាន​រីកចម្រើន ការ​ជំទាស់​របស់​ពួក​មនុស្ស​កំណាច​ក៏​បាន​កើន​ឡើងដែរ ។ ពួក​បរិសុទ្ធ​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ បាន​សាងសង់​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ នៅ​ទីក្រុង ណៅវូ ប៉ុន្តែ​ពេល​វា​ត្រូវ​បាន​ឧទ្ទិស​ឆ្លង ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​សម្បែង​របស់​ពួកគេ​សារ​ជាថ្មី​ម្ដងទៀត ។ ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ ត្រូវ​បាន​បោះបង់​ចោល បាន​ប្រមាថ​ដោយ​ពួក​មនុស្ស​កំណាច បន្ទាប់​មក​ដុត​បំផ្លាញ​ដោយ​ភ្លើង ក្នុង​ឆ្នាំ 1848 ។ មួយ​សតវត្សរ៍​កន្លះ​ក្រោយ​មក ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ណៅវូ ត្រូវ​បាន​សង់​ឡើង​វិញ តាម​ប្លង់​ដើម ហើយ​បាន​ឧទ្ទិស​ឆ្លង​ដោយ​អតីត​ប្រធាន​សាសនាចក្រ ហ្គរដុន ប៊ី ហ៊ិងគ្លី ក្នុង​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ 2002 ។ ចន្លោះ​ខែ​កុម្ភៈ និង​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ 1846 សមាជិក​សាសនាចក្រ​ភាគ​ច្រើន ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ពួកគេ​ក្នុង​ទីក្រុង​ណៅវូ ។ ពួកគេ​ជាច្រើន បាន​រត់​គេច​នៅ​តាម​ផ្លូវ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ គេ​ហៅ​ថា « ផ្លូវ​ទឹកភ្នែក » ។ អំឡុង​ពេល​ដ៏​ត្រជាក់​នេះ​ទឹក​ទន្លេ​មិស៊ីស៊ិបពី ទាំង​មូល​បាន​កក​រឹង ដែល​អាច​ឲ្យ​សមាជិក​សាសនាចក្រ​រាប់​ពាន់​នាក់ ដើរ​ឆ្លង​កាត់​ដោយ​ថ្មើរ​ជើង ឬ​ដោយ​រទេះ​គោ​បាន ។ អ្នក​កត់​កំណត់​ហេតុ​មួយ​ចំនួន បាន​និយាយ​ថា ការ​កក​ទឹក​ទន្លេ​រឹង​នេះ ជា​អព្ភូតហេតុ​មួយ មាន​ការ​និយាយ​កំប្លែង​មួយ​ថា « វា​ជា​អព្ភូតហេតុ​មួយ ដែល​ស្ទើរ​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​បរិសុទ្ធ​រាប់ពាន់​នាក់​ត្រូវ​កក​រឹង » ។

Style Guide Note:When reporting about The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, please use the complete name of the Church in the first reference. For more information on the use of the name of the Church, go to our online Style Guide.